Od osobistej żałoby do wspólnego sprzeciwu. Te emocje zabrzmią w Bibliotece Jagiellońskiej, miejscu naznaczonym rytuałem czytania w ciszy i wojenną historią. Chór Polskiego Radia przeprowadzi nas przez misterium śmierci, pamięci i odradzania, by na końcu upomnieć się o prawdę oraz wolność słowa.
Modernistyczny gmach Biblioteki Jagiellońskiej powstawał w latach 1931–1939. Zanim czytelnicy zdążyli zasiąść pod ogromnym świetlikiem, wybuchła wojna. Podczas okupacji przeniesiono tutaj zbiory, bibliotekę przemianowano na Staatsbibliothek Krakau, a Polakom zakazano oficjalnego dostępu. Podczas koncertu świetlik będzie już ciemny. Publiczność zajmie miejsca przy oryginalnych stołach, oświetlonych pojedynczymi lampami, a przestrzeń cichego czytania wypełnią głosy, teksty i znaczenia.
Program zaczyna się od studium bardzo osobistej straty. W Codzie Rytis Mažulis opłakuje zmarłą żonę: uporządkowane kanony rozpadają się w chaotyczną modlitwę. Caterina Schembri próbuje w Ode to Psyche połączyć nieskończoną ideę duszy z niszczejącym posągiem zapomnianej bogini, a to BE Rity Mačiliūnaitė wprowadza skupienie buddyjskich mantr.
W Because I could not stop for Death Jürg Frey splata spokojną podróż ku wieczności z obrazem trawy, która umiera i co roku odrasta. Od tego momentu perspektywa przesuwa się od prywatnego doświadczenia ku odpowiedzialności wspólnoty. Wybrana w konkursie Vox Juventutis kompozycja Truth. Kazimierasa Krulikovskisa pyta o granicę między prawdą a kłamstwem w erze wojen informacyjnych. Finałowe Come to the Edge! Cecilie Ore zestawia fragmenty moskiewskiego procesu grupy Pussy Riot z wypowiedziami o wolności słowa. Kompozycja dedykowana przeciwniczkom reżimu Putina po rosyjskiej napaści na Ukrainę nabiera jeszcze silniejszego antyautorytarnego znaczenia.
Chór będzie zmieniał położenie: zabrzmi frontalnie, z balkonu, galerii i schodów, a także pomiędzy słuchaczami. Zapisane słowa „wyjdą” z książek i partytur, by otoczyć publiczność oraz zmienić się w poruszające świadectwo.
PROGRAM:
Rytis Mažulis – Coda (2011) 12’ (premiera polska)
Caterina Schembri – Ode to Psyche (2025) 8’ (premiera polska)
Rita Mačiliūnaitė – to BE (2012) 5’ (premiera polska)
Jürg Frey – Because I could not stop for Death (2021–2022) 16’ (premiera polska)
Kazimieras Krulikovskis – Truth. (2026) 5’ (premiera polska)
Cecilie Ore – Come to the Edge! (2013) 20’ (premiera polska)
WYKONAWCY:
Dawid Ber – dyrygent
Chór Polskiego Radia – Lusławice
Współorganizatorem koncertu jest Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego w Lusławicach.
